*स्मिता, आता थोडंसं स्वतःसाठीही जग*!

*स्मिता, आता थोडंसं स्वतःसाठीही जग*!

आज माझ्या बहिणीचा, स्मिता पाटील हिचा वाढदिवस. वाढदिवस म्हटलं की शुभेच्छा, आनंद, केक आणि उत्सव हे सगळं आलंच. पण आज तिच्या वाढदिवशी फक्त “वाढदिवसाच्या शुभेच्छा” एवढंच लिहावंसं वाटत नाही. कारण तिच्या आयुष्याकडे मागे वळून पाहिलं की मनात एकच प्रश्न उभा राहतो—*स्मिता, तुझ्या वाट्याचं आयुष्य तू कधी जगलीस का*?

आमची परिस्थिती कधी फार बिकट नव्हती; पण जेमतेमच होती. घरात एकटी बहीण असल्याने लहान वयातच तिने आईच्या खांद्याला खांदा लावून घराची जबाबदारी स्वीकारली. ज्या वयात मुलींनी खेळावं, हसावं, हट्ट करावेत, स्वतःची स्वप्नं रंगवावीत, त्या वयात स्मिता घरातील कामं आणि जबाबदाऱ्या समजून घेऊ लागली. तिचं बालपण कधी मोठं झालं, हे कदाचित तिलाही कळलं नसेल.

लग्न झालं आणि वाटलं, आता तिच्या आयुष्यात सुखाचे दिवस येतील. पण जबाबदाऱ्यांचं ओझं कमी झालं नाही; फक्त त्याचं स्वरूप बदललं. माहेरी आईची साथ, सासरी सासूची सेवा, नवऱ्याची काळजी, मुलांची जबाबदारी आणि भावंडांचीही काळजी—*सगळ्यांची उठाठेव करताना स्वतःसाठी मात्र ती नेहमीच शेवटी उभी राहिली*.

तिच्या आयुष्याचा विचार केला की जाणवतं, घराच्या चार भिंतींच्या आत किती मोठं जग ती जगत आली आहे. सकाळपासून रात्रीपर्यंत कामाचा तोच गाडा. कोणाला काय हवं, कोणाला काय आवडतं, कोणाला कशाची गरज आहे, याचा विचार करणारी स्मिता; पण “स्मिताला काय हवं?” हा प्रश्न विचारायला मात्र फार कमी जण थांबले.

तिने कधी मोठी मागणी केली नाही. कधी हट्ट केला नाही. एखादी गोष्ट आवडली तरी मागितली नाही. आणि कुणी विचारलं तरी तिचं एकच उत्तर—“मला काही गरज नाही.”

खरंच गरज नव्हती का? की स्वतःच्या गरजा सांगण्याची सवयच तिला लागली नाही?

सगळ्यांसाठी धावणाऱ्या या मुलीला आयुष्याने एवढंच शिकवलं की स्वतःपेक्षा दुसऱ्यांचा विचार आधी करायचा. कुणाला आपल्या बोलण्याने त्रास होऊ नये म्हणून ती अनेकदा स्वतःचं मन गप्प ठेवते. कुणी काही बोललं तरी उलट उत्तर देत नाही. मन दुखलं तरी सहन करते. कारण तिच्या मनात एकच विचार—“आपलीच माणसं आहेत, त्यांना काय बोलायचं?”

पण आज तिचा भाऊ म्हणून मला एक गोष्ट सांगावीशी वाटते—स्मिता, तुला काही कळत नाही असं म्हणणाऱ्यांनी कदाचित तुझं आयुष्य समजूनच घेतलं नाही.

तुला जगातील सगळ्या गोष्टी कदाचित माहित नसतील; पण माणसं कशी जपायची, घर कसं सांभाळायचं, नाती कशी टिकवायची, स्वतःच्या इच्छा बाजूला ठेवून दुसऱ्यांच्या चेहऱ्यावर हसू कसं आणायचं—हे ज्याला जमतं, त्याला आयुष्य नक्कीच कळतं.

लहानपणापासून मोठ्यांपर्यंत अनेकांनी तुला “तुला काय कळतं?” असं म्हणून हिणवलं असेल. पण त्यांनी हे पाहिलं नाही की, ज्याला स्वतःचं आयुष्य जगायला वेळ मिळाला नाही, त्याच्या अनुभवाची मोजदाद चार शब्दांत करता येत नाही.

कधी तू बोलताना गडबडतेस, कधी एखाद्या छोट्या गोष्टीने खूप उत्साही होतेस, कधी मनातलं अचानक बोलून जातेेस. पण त्यामागेही एक मोठं कारण आहे. आयुष्यभर मनात साठवून ठेवलेल्या भावना कधी ना कधी शब्द शोधतातच.

आणि खरं सांगायचं तर, आम्ही तुझे भाऊ म्हणूनही तुझं मन किती वेळा समजून घेतलं? तू आमच्यासाठी किती केलंस, याची गणती करायला बसलो तर यादी मोठी होईल; पण आम्ही तुझ्यासाठी काय केलं? हा प्रश्न स्वतःला विचारला की कदाचित उत्तर शोधताना मन खाली झुकेल.

आपण आपल्या माणसांना किती सहज गृहीत धरतो!

“ती आहेच…”

“ती करून घेईल…”

“तिला काही फरक पडत नाही…”

“तिला काही नको…”

पण प्रत्येक वेळी शांत राहणाऱ्या माणसाच्या मनातही भावना असतात. प्रत्येक वेळी “मला काही नको” म्हणणाऱ्या व्यक्तीलाही कधीतरी कुणीतरी विचारावंसं वाटतं—“खरंच तुला काही नको आहे ना?”

आज तुझ्या वाढदिवशी तुला एकच सांगावंसं वाटतं—आता थोडंसं स्वतःसाठी जग!

तुला आवडतं ते कर. कुठेतरी फिरायला जायचं असेल तर जा. काही शिकायचं असेल तर शिक. काही सांगायचं असेल तर मन मोकळं करून सांग. एखादी गोष्ट नको असेल तर “नाही” म्हण. कधी हट्ट कर. कधी स्वतःच्या इच्छेला महत्त्व दे.

कारण आयुष्य फक्त जबाबदाऱ्या पार पाडण्यासाठी नसतं. आयुष्य जगण्यासाठी असतं.

आज चाळीशीच्या पुढे आलेल्या माझ्या बहिणीला वाढदिवसाच्या शुभेच्छा देताना देवाकडे एकच प्रार्थना आहे—ज्यांनी आयुष्यभर सगळ्यांना दिलं, त्यांच्या वाट्याला आता भरभरून सुख येऊ दे. तिच्या डोळ्यात अश्रू आले तर ते दुःखाचे नसून आनंदाचे असू दे. तिच्या चेहऱ्यावरचं हसू आता केवळ इतरांना खुश करण्यासाठी नसावं; ते तिच्या मनापासून आलेलं असावं.

*स्मिता, तू कुणाची सावली नाहीस. तू कुणाच्या आयुष्यातली फक्त एक भूमिका नाहीस. तू स्वतः एक स्वतंत्र व्यक्ती आहेस*—*तुझ्या भावना आहेत, तुझ्या आवडीनिवडी आहेत, तुझी स्वप्नं आहेत आणि तुझं स्वतःचं एक सुंदर अस्तित्व आहे*.

आजपर्यंत तू सगळ्यांसाठी जगलीस…

आता उरलेलं आयुष्य थोडंसं स्वतःसाठीही जग.

कारण तुझ्या भावाला आज तुझ्यासाठी एकच वाढदिवसाची भेट द्यायची आहे—

“*स्मिता, स्वतःला कधीच कमी समजू नकोस*.

*तुझं मौन आम्हाला उशिरा समजलं असेल*;

*पण आता तुझं मन समजून घेण्याचा प्रयत्न नक्की करू*.”

*वाढदिवसाच्या मनःपूर्वक शुभेच्छा*,  💐🎂❤️

तुझे भाऊ — *मनोज, अमर , किरण  मस्के*