*सणांचा सन्मान हवा असेल, तर नियम सगळ्यांसाठी सारखेच असायला हवेत*!

*सणांचा सन्मान हवा असेल, तर नियम सगळ्यांसाठी सारखेच असायला हवेत*!

*मनोजकुमार मस्के, मांगरूळ*

बत्तीस शिराळ्याच्या नागपंचमीच्या मिरवणुकीत नर्तिका नाचवल्या गेल्या, त्यावर सोशल मीडियातून मोठ्या प्रमाणात टीका झाली. काहींनी या प्रकाराला संस्कृतीचा अपमान म्हटले, तर काहींनी शिराळ्याच्या परंपरेला काळिमा फासल्याचे सांगितले. *खरं सांगायचं तर नर्तिकांचा अश्लील किंवा आक्षेपार्ह नृत्यप्रकार कोणत्याही सणाला योग्य नाही*. त्याचे समर्थन करण्याचे कारणही नाही. मात्र, प्रश्न एवढाच आहे की संस्कृती आणि सभ्यतेचे हे निकष केवळ एका सणासाठीच का?

आपल्या महाराष्ट्रात दहीहंडी, गणेशोत्सव, नवरात्रोत्सव, यात्रांमध्ये मोठमोठे स्टेज, डीजे, सेलिब्रिटी आणि नृत्याचे कार्यक्रम आयोजित केले जातात. मुंबईसारख्या शहरांत दहीहंडीच्या कार्यक्रमांमध्ये प्रसिद्ध नर्तिका आणि कलाकार स्टेजवर नृत्य करताना दिसतात. त्यावेळी गर्दीतून काही तरुणांकडून अश्लील हावभाव किंवा शेरेबाजी होत असेल, तर तो प्रकारही तितकाच चुकीचा आहे. अनेकदा राजकीय नेते, लोकप्रतिनिधी आणि आयोजकही या कार्यक्रमांच्या मंचावर कलाकारांसोबत उत्साहात सहभागी होताना दिसतात.

मग प्रश्न असा पडतो—नागपंचमीला झालेला प्रकार सणाचा अपमान असेल, तर अशाच स्वरूपाचे प्रकार इतर सणांमध्ये घडले तर त्याला काय म्हणायचे?

सण कोणताही असो, सभ्यता ही निवडक नसावी. संस्कृतीचे मापदंडही सोयीप्रमाणे बदलता कामा नयेत. एका सणातील चुकीवर बोट ठेवताना दुसऱ्या सणातील त्याच चुकीकडे डोळेझाक करणे हा दुटप्पीपणा ठरेल.

बत्तीस शिराळ्याची नागपंचमी ही केवळ एक मिरवणूक किंवा मनोरंजनाचा कार्यक्रम नाही. ती शेकडो वर्षांची श्रद्धा, परंपरा आणि शिराळ्याची ओळख आहे. त्यामुळे या परंपरेच्या नावाखाली अश्लील नृत्य, बेभान डीजे किंवा इतर आक्षेपार्ह प्रकार झाले तर त्यावर निश्चितच प्रश्न उपस्थित झाले पाहिजेत.

*पण चूक झाली म्हणून एखाद्याला आयुष्यभर सोशल मीडियावर ट्रोल करणे, बदनाम करणे किंवा व्यक्तीच्या प्रतिष्ठेला धक्का पोहोचवणे हा त्यावरचा उपाय नाही*.

चूक करणाऱ्यांनी ती मान्य करून पुढच्या वेळी सुधारणा करणे गरजेचे आहे. आयोजकांनीही आत्मपरीक्षण करावे. पुढील वर्षी अशा कार्यक्रमांसाठी स्पष्ट नियम असावेत. नृत्य असेल तर ते सांस्कृतिक आणि मर्यादित स्वरूपाचे असावे. डीजेचा आवाज, अश्लील हावभाव, महिलांचा अवमान आणि गर्दीतील गैरप्रकार यांना अजिबात थारा नसावा.

आणि हीच अपेक्षा दहीहंडी, गणेशोत्सव, नवरात्र, यात्रा किंवा कोणत्याही सणासाठी असली पाहिजे.

आपण सण वाचवायचा आहे की केवळ दुसऱ्याच्या सणातील चूक शोधायची आहे?

तरुणाईला दोष देणे सोपे आहे; पण त्यांना योग्य दिशा देणे अधिक महत्त्वाचे आहे. आयोजकांनी जबाबदारी घ्यावी, लोकप्रतिनिधींनी आदर्श निर्माण करावा आणि समाजानेही चूक दाखवताना द्वेष नव्हे, तर समज द्यावी.

शिराळ्यात जे घडले ते योग्य नव्हते, हे स्पष्टपणे सांगूया. पण त्याच वेळी झालेल्या चुकीतून धडा घेऊन पुढील वर्षी अधिक संस्कारित, शिस्तबद्ध आणि परंपरेला साजेशी नागपंचमी साजरी करूया.

कारण *सण मोठा की डीजे? परंपरा मोठी की प्रदर्शन? संस्कृती मोठी की मनोरंजन*?

याचे उत्तर प्रत्येकाने स्वतःला द्यायचे आहे.

*सण साजरे करूया, पण सणांचा बाजार होऊ देऊ नका. चूक दाखवूया, पण माणूस तोडू नका.

आणि संस्कृतीचा आग्रह धरत असाल, तर तो आग्रह प्रत्येक सणासाठी समान ठेवा*!