*दानत, ध्यास आणि माणुसकी जपणारं व्यक्तिमत्त्वशाहुवाडी तालुक्याचे भूषण मा. आनंदराव माईंगडे (दादा)*

*दानत, ध्यास आणि माणुसकी जपणारं व्यक्तिमत्त्व

शाहुवाडी तालुक्याचे भूषण मा. आनंदराव माईंगडे (दादा)*

-- : *मनोज मस्के, पत्रकार*

कोल्हापूर जिल्ह्यातील डोंगरदऱ्यांनी वेढलेल्या शाहुवाडी तालुक्यात अनेक माणसं जन्माला आली… काहींनी स्वतःपुरतं आयुष्य जगलं, तर काहींनी स्वतःच्या घामातून इतरांच्या संसारात दिवा लावला. अशाच माणुसकीच्या दिव्यासारखं नाव म्हणजे मा. आनंदराव माईंगडे दादा.

आज दादांचा वाढदिवस… पण हा फक्त वाढदिवस नाही; तर एका संघर्षमय, कष्टाळू आणि समाजासाठी झिजणाऱ्या आयुष्याचा सन्मान करण्याचा दिवस आहे.

तुरूकवाडीसारख्या डोंगराळ आणि साध्यासुध्या गावात दादांचा जन्म झाला. गावात ना मोठ्या सुविधा, ना श्रीमंती… पण आई-वडिलांनी दिलेली प्रामाणिकपणाची शिकवण आणि परिस्थितीशी दोन हात करण्याची हिंमत त्यांच्या रक्तातच होती. गावच्या तुरूकवाडी विद्यामंदिरात त्यांनी शिक्षण घेतलं. घरची परिस्थिती बेताची असल्याने पुढील शिक्षणासाठी त्यांना मुंबई गाठावी लागली.

मुंबईत दिवस भर कष्टाची कामं… आणि रात्री डिलाईल रोडच्या रात्रशाळेत अभ्यास… हा त्यांचा दिनक्रम होता. अनेकदा पोटात भूक असायची, डोळ्यात झोप असायची; पण मनात स्वप्न मात्र मोठं होतं. “आपण जगायचं ते फक्त स्वतःसाठी नाही, तर समाजासाठी…” हा विचार त्यांनी तेव्हाच मनाशी पक्का केला होता.

जेमतेम बारावीपर्यंत शिक्षण पूर्ण करून त्यांनी जिल्हाधिकारी कार्यालय, मुंबई उपनगर येथे नोकरी सुरू केली. सरकारी नोकरी म्हणजे अनेकांसाठी आयुष्याची शेवटची ध्येयरेषा असते; पण दादांसाठी ती फक्त समाजसेवेची सुरुवात होती. प्रामाणिकपणा, शिस्त आणि लोकांशी जिव्हाळ्याचं नातं यामुळे त्यांनी मंडल अधिकारी पदापर्यंतचा प्रवास केला आणि २०१६ मध्ये ते सेवानिवृत्त झाले.

पण खरी गोष्ट इथूनच सुरू झाली…

निवृत्तीनंतर अनेक जण आराम करतात, संसारात रमून जातात; पण दादांनी मात्र गावाकडच्या माणसांच्या डोळ्यातलं दुःख पाहिलं. गरिबी, बेरोजगारी, शिक्षणाचा अभाव, आर्थिक अडचणी… हे सगळं त्यांच्या मनाला टोचत होतं. आणि म्हणून त्यांनी “दत्तसेवा उद्योग समूह” उभा केला.

आज दत्तसेवा पतपेढीच्या माध्यमातून मुंबईपासून खेडोपाड्यापर्यंत असंख्य सामान्य माणसांना आधार मिळत आहे. एखाद्या शेतकऱ्याला अडचणीच्या काळात कर्ज मिळालं, एखाद्या आईच्या लेकराचं शिक्षण थांबलं नाही, एखाद्या तरुणाच्या हाताला रोजगार मिळाला… तर त्या प्रत्येक मागे कुठेतरी दादांचा आशीर्वाद उभा आहे.

दादांनी फक्त पैसा कमावण्याचा विचार केला नाही; तर “माणसं घडवण्याचा” ध्यास घेतला.

ग्रामीण भागातील गरीब मुलांना चांगलं शिक्षण मिळावं म्हणून त्यांनी “दत्तसेवा विद्यालय” उभारलं. आज अनेक लेकरं त्या शाळेत शिकत आहेत. अनेक पालक सांगतात —

“आमचं लेकरू शिकतंय, हेच आमच्यासाठी स्वप्न होतं… ते स्वप्न दादांनी पूर्ण केलं.”

एखाद्या गरीब बापाच्या डोळ्यातलं समाधान आणि आईच्या चेहऱ्यावरचा आनंद… हेच दादांच्या आयुष्याचं खरं यश आहे.

सहकार क्षेत्रातही त्यांनी मोठं काम उभं केलं. संस्थापक अध्यक्ष, फेडरेशनचे अध्यक्ष, बँकेचे उपाध्यक्ष, विविध सहकारी संस्थांचे संचालक अशा अनेक पदांवर त्यांनी काम केलं; पण एवढी मोठी पदं मिळूनही त्यांच्या स्वभावात कधी अहंकार आला नाही. आजही गावातला एखादा सामान्य माणूस भेटला तरी दादा त्याची आपुलकीने विचारपूस करतात.

त्यांच्या कार्याचा गौरव म्हणून त्यांना अनेक पुरस्कार मिळाले. केंद्रीय मंत्री सुरेश प्रभू यांच्या हस्ते मिळालेला सर्वोत्तम पुरस्कार असो किंवा शिक्षणरत्न, सहकारभूषण, राष्ट्रीय निर्माणरत्न… हे पुरस्कार फक्त सन्मान नव्हेत; तर समाजासाठी झिजलेल्या आयुष्याची पोचपावती आहेत.

मात्र दादांचं आणखी एक वेगळं रूप म्हणजे त्यांचं कुस्तीवरील प्रेम.

ग्रामीण महाराष्ट्रात कुस्ती ही फक्त खेळ नसते… ती मातीशी असलेली नाळ असते. दादांनी ही नाळ जपली. दरवर्षी तुरूकवाडी यात्रेत भरवल्या जाणाऱ्या नामांकित कुस्त्या पाहण्यासाठी हजारो कुस्तीशौकीन जमतात. महाराष्ट्रातील मोठमोठे पैलवान त्या मैदानात उतरतात.

पण दादांनी फक्त कुस्त्या भरवल्या नाहीत… तर त्यांनी मुलांच्या अंगात ताकद, शिस्त आणि संस्कार निर्माण करण्याचं काम केलं. दत्तसेवा विद्यालयात आखाडा उभारला. मातीसोबत मॅट कुस्तीचीही सुविधा दिली.

आज अनेक गरीब घरातील मुलं त्या आखाड्यात घाम गाळताना दिसतात. त्यांच्या डोळ्यात स्वप्न असतं… आणि त्या स्वप्नामागे उभं असतं दादांचं मायेचं छत्र.

यावर्षी आयोजित करण्यात आलेलं “कुस्ती हेच जीवन” उन्हाळी शिबिर तर महाराष्ट्रभर चर्चेचा विषय ठरलं. ग्रामीण मुलांना आंतरराष्ट्रीय दर्जाचं प्रशिक्षण मिळालं. अनेक मुलांच्या आयुष्याला नवी दिशा मिळाली.

खरं सांगायचं झालं तर दादा म्हणजे फक्त एक व्यक्ती नाहीत…

ते अनेकांच्या संसारातील आधार आहेत…

अनेक लेकरांच्या शिक्षणाचं स्वप्न आहेत…

अनेक बेरोजगारांच्या हाताला मिळालेलं काम आहेत…

आणि अनेक गरीबांच्या डोळ्यातला विश्वास आहेत…

आजच्या स्वार्थी जगात स्वतःसाठी जगणारी माणसं खूप आहेत; पण दुसऱ्याच्या डोळ्यातलं पाणी पुसण्यासाठी आयुष्य खर्च करणारी माणसं फार थोडी असतात. आनंदराव माईंगडे दादा ही त्यापैकीच एक मोठी व्यक्ती.

त्यांच्या वाढदिवसानिमित्त शाहुवाडी, शिराळा आणि संपूर्ण परिसरातून शुभेच्छांचा वर्षाव होत आहे.

ईश्वर त्यांना उत्तम आरोग्य, दीर्घायुष्य आणि समाजसेवेची आणखी ताकद देवो हीच सदिच्छा.

मा. आनंदराव माईंगडे दादा…

तुमच्यासारखी माणसं गावात जन्माला येतात म्हणून अजूनही माणुसकी जिवंत आहे…

आपल्याला वाढदिवसाच्या मनःपूर्वक हार्दिक शुभेच्छा!