*विनेश फोगट प्रकरणात हायकोर्टाने कुस्ती महासंघाला फटकारले, म्हणाले- सूडाच्या भावनेने वागू नका*.

*विनेश फोगट प्रकरणात हायकोर्टाने कुस्ती महासंघाला फटकारले, म्हणाले- सूडाच्या भावनेने वागू नका*.

हरियाणाची आंतरराष्ट्रीय कुस्तीपटू Vinesh Phogat हिच्या प्रकरणात दिल्ली उच्च न्यायालयाने भारतीय कुस्ती महासंघाला चांगलेच सुनावले आहे. “महासंघाने सूडबुद्धीने वागू नये, अंतर्गत वादामुळे खेळाडू आणि खेळाचे नुकसान होता कामा नये,” असे स्पष्ट शब्दांत न्यायालयाने सांगितले. त्यामुळे देशभरात या प्रकरणाची जोरदार चर्चा सुरू झाली आहे.

नवी दिल्ली येथे झालेल्या सुनावणीत न्यायालयाने भारतीय कुस्ती महासंघाच्या निर्णयावर गंभीर प्रश्न उपस्थित केले. महासंघाने विनेश फोगटला जून २०२६ पर्यंत देशांतर्गत कुस्ती स्पर्धांमधून अपात्र ठरवले आहे. यामुळे तिला आशियाई क्रीडा स्पर्धेच्या निवड चाचण्यांमध्ये सहभागी होता येणार नाही, अशी परिस्थिती निर्माण झाली होती.

महासंघाने ६ मे रोजी काढलेल्या परिपत्रकात असे नमूद केले होते की, अहमदाबाद येथील वरिष्ठ राष्ट्रीय स्पर्धा, गाझियाबाद फेडरेशन कप आणि भिलाई राष्ट्रीय स्पर्धांतील पदक विजेतेच निवड चाचणीसाठी पात्र राहतील. यामध्ये मागील कामगिरी किंवा विशेष सवलत विचारात घेतली जाणार नसल्याचेही स्पष्ट करण्यात आले होते.

यावर न्यायालयाने नाराजी व्यक्त करत म्हटले की, “आधी नामांकित आणि अनुभवी खेळाडूंना थेट संधी दिली जात होती. आता अचानक नियम बदलून एका खेळाडूला लक्ष्य केले जात असल्याचा संशय निर्माण होतो.”

केंद्र सरकारने न्यायालयात सांगितले की काही विशेष परिस्थितीत खेळाडूंना नियमांमध्ये सूट देता येते. त्यावर मुख्य न्यायमूर्ती डी. के. उपाध्याय आणि न्यायमूर्ती तेजस कारिया यांच्या खंडपीठाने विनेश फोगटच्या बाबतीतही तशीच भूमिका का घेतली नाही, असा सवाल उपस्थित केला.

विनेश फोगटने ३० आणि ३१ मे रोजी होणाऱ्या आशियाई क्रीडा स्पर्धेच्या निवड चाचण्यांमध्ये सहभागी होण्याची परवानगी मिळावी म्हणून न्यायालयात धाव घेतली आहे.

सुनावणीदरम्यान न्यायालयाने एक महत्त्वाची टिप्पणी केली. “आई होणे हा गुन्हा नाही. आपल्या देशात मातृत्वाचा सन्मान केला जातो. प्रसूती रजेमुळे एखाद्या खेळाडूची कारकीर्द संपवण्याचा प्रयत्न होऊ नये,” असे न्यायालयाने स्पष्ट केले.

न्यायालयाने असेही म्हटले की, “एका वर्षात अनेक पदके जिंकण्याची संधी तिने मातृत्वामुळे गमावली. अशा परिस्थितीत तिच्यावर अन्यायकारक निर्णय घेणे चुकीचे आहे. ती आंतरराष्ट्रीय स्तरावर देशाचे नाव उज्ज्वल करणारी खेळाडू आहे.”

पॅरिस ऑलिम्पिकमध्ये १०० ग्रॅम वजन जास्त भरल्याने अंतिम सामन्यापूर्वी विनेश फोगट अपात्र ठरली होती. या घटनेचा उल्लेख करत न्यायालयाने महासंघालाच सवाल केला. “त्या वेळी प्रशिक्षक आणि व्यवस्थापन काय करत होते? एका खेळाडूवरच सर्व जबाबदारी टाकणे योग्य आहे का?” असा प्रश्न कोर्टाने विचारला.

विशेष म्हणजे, महासंघाने विनेशला पाठवलेल्या कारणे दाखवा नोटीसमध्ये पॅरिस ऑलिम्पिकमधील प्रकाराला “राष्ट्रीय लज्जास्पद घटना” असे म्हटले होते. यावरही न्यायालय संतापले. “देशातील लोकांनी त्या घटनेकडे सहानुभूतीने पाहिले. मग महासंघानेच तिला राष्ट्रीय लाज कसे म्हणावे?” अशी तीव्र टिप्पणी कोर्टाने केली.

महासंघाने विनेश फोगटवर शिस्तभंग आणि डोपिंगविरोधी नियमांचे उल्लंघन केल्याचे आरोप केले आहेत. यासाठी तिला १५ पानी कारणे दाखवा नोटीस बजावण्यात आली आहे. मात्र न्यायालयाने या कारवाईमागे सूडबुद्धी असल्याचा संशय व्यक्त केला आहे.

दरम्यान, हे प्रकरण भारतीय कुस्ती महासंघा आणि विनेश फोगट यांच्यातील जुना संघर्ष आणखी तीव्र झाल्याचे मानले जात आहे. यापूर्वी विनेशने माजी महासंघ प्रमुख Brij Bhushan Sharan Singh यांच्यावर लैंगिक छळाचे आरोप केले होते. त्या आंदोलनामुळे देशभरात मोठी खळबळ उडाली होती.

आता दिल्ली उच्च न्यायालयाच्या कडक भूमिकेमुळे महासंघ अडचणीत सापडला असून पुढील सुनावणीकडे संपूर्ण क्रीडा क्षेत्राचे लक्ष लागले आहे.