लक्ष्मी आनंदा कुंभार भावपूर्ण श्रद्धांजली....

*कुंभारवाड्यावरची मायेची सावली हरपली*…

*मनोजकुमार मस्के, मांगरूळ* 

आज सकाळी जशीच बातमी कानावर आली, तसं मन एकदम सुन्न झालं. “कुंभाराची नानी राहिली नाही…” हे शब्द ऐकून अंगावर अक्षरशः काटा आला. पाय जणू थबकले. दुकानावर जाण्याचा विचार तिथेच थांबला. मनाला पटत नव्हतं, म्हणून फोन लावला… पण बातमी खरीच होती. आणि त्या क्षणी जाणवलं — *कुंभारवाड्याचा आधारवड कोसळला*…

नानी म्हणजे फक्त एक व्यक्ती नव्हती, ती एक भावना होती… मायेचा ओलावा होता… कष्टाचं जिवंत उदाहरण होती. आयुष्यभर काबाडकष्ट करत तिनं संसाराचा गाडा ओढला. कितीही थकली असली तरी “काम” हा तिचा श्वासच होता. हात कधीच थांबले नाहीत. अंगात ताकद उरली नसली तरी मनानं ती नेहमीच खंबीर उभी राहिली.

कुंभारवाड्यावर गेलं की नानी दिसायचीच — कधी भाकरी थापताना, कधी गुरं सांभाळताना, तर कधी कुणाच्या तरी मदतीला धावून जाताना. तिच्या चेहऱ्यावरचा साधेपणा आणि डोळ्यातली माया… ते दृश्य आजही डोळ्यासमोर उभं राहतंय.

*“बाळा…”*  हा तिचा शब्द अजूनही कानात घुमतोय. कोण आपलं, कोण परकं — हा भेद तिनं कधीच केला नाही. गावातलं प्रत्येक मूल तिच्यासाठी “बाळा”च होतं. आम्ही लहानपणी भूक लागली की सरळ तिच्या घरात शिरायचो. भाकरीच्या बुटीत हात घालून खायचो… आणि ती कधी रागावली नाही, उलट हसत म्हणायची, *“खा बाळांनो, अजून घे…”*

घरात गेलं की *“दुधाचा टाक घेऊन जा”* हा तिचा हक्काचा आग्रह असायचा. त्या साध्या वाक्यातही किती माया दडलेली होती, हे आज जाणवतंय…

गावात कुणी आजारी पडलं की नानी सर्वात आधी त्याच्या दारी पोचायची. हातात घरची भाकरी, डोळ्यात काळजी… आणि मनात निस्वार्थ प्रेम. आजच्या काळात अशी माणसं शोधूनही सापडत नाहीत.

दोन मुलांचा ती खंबीर आधार होती. किती संकटं आली, किती वादळं आली — पण नानी कधी ढासळली नाही. ठामपणे उभी राहिली, आणि संसाराचा गाडा पुढे नेत राहिली. तिचं आयुष्य म्हणजे संघर्ष, त्याग आणि मायेचं सुंदर मिश्रण होतं.

*आणि आज… ती शांत झोपेतूनच निघून गेली. कुणालाही त्रास न देता… अगदी हळूच… पण मागे मात्र डोंगराएवढी पोकळी ठेवून*.

आज कुंभारवाडा पोरका झाला आहे. तिचं घर, तिचं अंगण, ती चूल — सगळंच ओसाड वाटतंय. “नानी” म्हणून हाक मारली तरी आता कुणी प्रतिसाद देणार नाही, ही जाणीव मनाला आतून पोखरतेय.

नानी गेली… पण तिच्या आठवणी, तिचं प्रेम, तिचं कष्टाळू आयुष्य — हे सगळं कायम आपल्या सोबत राहणार आहे. अशा माणसांचा देह जातो, पण त्यांची माया कधीच मरत नाही…

*देव तिच्या आत्म्यास शांती देवो*… 🙏